Phần lớn prompt bị lệch output không phải vì AI ngu — vì prompt thiếu yếu tố. Framework PROMPT giúp bạn check nhanh xem mình thiếu gì.
P — Persona (Vai)
Cho AI biết nó đóng vai gì. 'Bạn là HR senior 10 năm kinh nghiệm' khác hẳn 'Bạn là HR'. Persona càng cụ thể, output càng chuyên môn.
R — Result (Kết quả muốn có)
Nói rõ mục tiêu cuối. KHÔNG: 'Viết email'. CÓ: 'Viết email khiến sếp duyệt budget mở rộng'. Mục tiêu khiến AI biết nhấn vào đâu.
O — Output format (Định dạng đầu ra)
Bảng? Bullet? Văn xuôi? JSON? Số đoạn? Độ dài? Không nói thì AI tự đoán — thường đoán sai. 'Output 3 đoạn, mỗi đoạn 50 từ' rõ ràng hơn 'Output ngắn gọn'.
M — Material (Nguyên liệu/Context)
Mọi thứ AI cần biết để làm: số liệu, tên người, ngữ cảnh dự án, link sản phẩm. Càng nhiều context relevant, càng ít bịa.
P — Persona of reader (Vai người đọc)
Cho ai đọc? Sếp? Khách hàng VIP? Đồng nghiệp Gen Z? Người đọc thay đổi cách AI viết. 'Cho sếp 50 tuổi formal' khác 'cho khách Gen Z TikTok'.
T — Tone (Giọng văn)
Formal / casual / hài hước / khẩn cấp / nhẹ nhàng / chỉ trích / khen ngợi. Tone là gia vị cuối — thiếu là output ra nhạt.
Ví dụ áp dụng
Prompt yếu: 'Viết email xin nghỉ phép'. Prompt PROMPT: 'P: Bạn là nhân viên marketing 2 năm. R: Email khiến manager duyệt nghỉ 3 ngày liên tiếp không ngần ngại. O: Email 80 từ, có tiêu đề + chào + body 3 câu + ký. M: Tôi cần nghỉ 23-25/5 vì việc gia đình. Đã bàn giao task cho Tuấn. P: Manager trực tiếp, nữ, formal nhưng quan tâm nhân viên. T: Lễ phép, chuyên nghiệp, hơi cá nhân.' Bạn đoán xem output nào dùng được luôn?
Lưu nhớ
Không phải prompt nào cũng cần đủ 6 yếu tố. Task đơn giản (tóm tắt văn bản): chỉ cần Output format + Material. Task khó (email đắc nhân tâm): cần đủ 6. Check list khi output lệch — thường thiếu 1-2 yếu tố trong 6.